Vitamin D3 K2 có tác dụng gì? Cách bổ sung đúng và an toàn

Vitamin D3 và K2 đều tham gia những quá trình liên quan đến sức khỏe xương, nhưng không có nghĩa tất cả mọi người đều bắt buộc phải bổ sung hai vitamin cùng lúc. Vai trò của vitamin D trong hấp thu canxi và khoáng hóa xương đã được xác lập rõ; vitamin K tham gia hoạt hóa osteocalcin và các protein phụ thuộc vitamin K, nhưng lợi ích lâm sàng của việc bổ sung riêng K2 hoặc phối hợp D3–K2 vẫn còn khác nhau giữa các nghiên cứu.

Người đang tìm sản phẩm bổ sung có thể tham khảo danh mục sản phẩm tại Greenoly và kiểm tra dạng vitamin, hàm lượng, đối tượng sử dụng cùng các thuốc đang dùng trước khi lựa chọn.

Vitamin D3 và vitamin K2 là gì?

Vitamin D3 là gì?

Vitamin D3, hay cholecalciferol, là một trong hai dạng vitamin D phổ biến trong thực phẩm và sản phẩm bổ sung. Vitamin D là vitamin tan trong chất béo; cơ thể cũng có thể tạo vitamin D3 khi tia UVB từ ánh sáng mặt trời tác động lên da.

Vitamin D từ da, thực phẩm hoặc sản phẩm bổ sung cần trải qua các bước chuyển hóa ở gan và thận để tạo dạng có hoạt tính sinh lý. Vai trò được xác lập rõ nhất của vitamin D là tăng hấp thu canxi tại ruột, duy trì nồng độ canxi và phosphat phù hợp và hỗ trợ quá trình khoáng hóa xương bình thường. Thiếu vitamin D nghiêm trọng có thể gây còi xương ở trẻ và nhuyễn xương ở người lớn.

Vitamin D cũng liên quan đến chức năng cơ, thần kinh và miễn dịch. Tuy nhiên, việc một vitamin tham gia các quá trình sinh học này không đồng nghĩa bổ sung vitamin D vượt quá nhu cầu sẽ tự động tăng miễn dịch, cải thiện thành tích thể thao hoặc phòng được nhiều bệnh mạn tính.

Vitamin K2 là gì?

Vitamin K2 là tên gọi của nhóm menaquinone, gồm nhiều dạng như MK-4, MK-7 và MK-9. Vitamin K nói chung là vitamin tan trong chất béo, đóng vai trò đồng yếu tố cho enzyme cần thiết để hoạt hóa nhiều protein liên quan đến đông máu, chuyển hóa xương và các chức năng sinh lý khác.

Vitamin K2 có trong một số thực phẩm lên men và thực phẩm nguồn gốc động vật. Natto là nguồn MK-7 đặc biệt giàu; MK-4 có thể xuất hiện với lượng nhỏ trong thịt, trứng và một số sản phẩm sữa. Dữ liệu về lượng menaquinone trong thực phẩm còn hạn chế hơn so với vitamin K1.

Vitamin K cần thiết cho quá trình carboxyl hóa osteocalcin, một protein của xương. Protein MGP ở thành mạch cũng phụ thuộc vitamin K và đang được nghiên cứu về vai trò đối với quá trình vôi hóa mạch. Tuy nhiên, từ cơ chế này chưa thể kết luận đơn giản rằng uống K2 sẽ “đưa canxi vào xương và lấy canxi khỏi mạch máu” ở mọi người.

Vitamin D3 K2 có tác dụng gì theo bằng chứng hiện tại?

Vitamin D3 và K2 có hỗ trợ sức khỏe xương không?

Vitamin D có vai trò rõ ràng đối với hấp thu canxi và khoáng hóa xương. Vitamin K cũng cần thiết để duy trì chức năng bình thường của một số protein trong xương. Đây là cơ sở sinh lý cho việc D và K thường xuất hiện cùng nhau trong các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe xương.

Tuy nhiên, mức độ bằng chứng giữa hai vitamin không giống nhau. NIH cho biết nghiên cứu vitamin K đối với mật độ khoáng xương và nguy cơ gãy xương cho kết quả không hoàn toàn nhất quán. Một số thử nghiệm ghi nhận lợi ích, trong khi các thử nghiệm khác không thấy cải thiện mật độ xương dù các chỉ dấu như osteocalcin đã thay đổi.

Một meta-analysis gồm 8 thử nghiệm ngẫu nhiên với 971 người ghi nhận phối hợp vitamin K và D có liên quan đến tăng mật độ khoáng xương toàn thân và giảm osteocalcin chưa carboxyl hóa so với nhóm chứng. Tuy nhiên, số nghiên cứu và số người tham gia còn hạn chế, các công thức và quần thể nghiên cứu khác nhau. Kết quả này chưa đủ để kết luận D3 + K2 bắt buộc hoặc luôn tốt hơn D3 đơn độc đối với tất cả mọi người.

Đối với vitamin D, lợi ích bổ sung cũng phụ thuộc tình trạng nền. NIH ghi nhận vitamin D cùng canxi có thể tạo mức tăng nhỏ về mật độ xương ở một số người lớn tuổi; trong khi thử nghiệm VITAL trên những người phần lớn đã đủ vitamin D không phát hiện vitamin D3 2.000 IU/ngày làm giảm nguy cơ gãy xương.

Vitamin D3 K2 có giúp phòng loãng xương không?

Đảm bảo đủ vitamin D và canxi là một phần quan trọng của sức khỏe xương. Tuy nhiên, sản phẩm D3 K2 không nên được xem là thuốc phòng hoặc điều trị loãng xương.

Vitamin K có vai trò sinh lý ở xương, nhưng NIH đánh giá vẫn chưa rõ liệu bổ sung bất kỳ dạng vitamin K nào có thực sự làm giảm nguy cơ loãng xương hay không. Các nghiên cứu vitamin K2 ở phụ nữ sau mãn kinh có tín hiệu cải thiện mật độ khoáng xương ở một số vị trí, nhưng kết quả về gãy xương và lợi ích giữa các nghiên cứu chưa đồng nhất.

Người đã được chẩn đoán loãng xương cần được đánh giá nguy cơ gãy xương và điều trị theo chỉ định chuyên môn; D3, K2 hoặc canxi không thay thế thuốc điều trị loãng xương khi thuốc được chỉ định.

Vitamin D3 K2 có bảo vệ tim mạch và chống vôi hóa mạch không?

Chưa đủ bằng chứng để khẳng định bổ sung D3 K2 có thể phòng bệnh tim mạch hoặc ngăn vôi hóa mạch ở người khỏe mạnh.

Protein MGP phụ thuộc vitamin K có liên quan về mặt sinh học đến vôi hóa mạch. Một số nghiên cứu quan sát cũng ghi nhận lượng menaquinone cao hơn liên quan với mức vôi hóa hoặc nguy cơ bệnh mạch vành thấp hơn. Tuy nhiên, association này không chứng minh vitamin K2 bổ sung tạo ra lợi ích tim mạch. NIH kết luận vai trò của các dạng vitamin K đối với vôi hóa động mạch và nguy cơ bệnh mạch vành vẫn chưa rõ.

Một systematic review của các thử nghiệm có đối chứng cũng nhận thấy vitamin K không nhất quán trong việc ngăn tiến triển vôi hóa, xơ vữa hoặc cứng động mạch. Meta-analysis khác năm 2023 ghi nhận tín hiệu làm chậm điểm vôi hóa động mạch vành nhưng chính tác giả vẫn yêu cầu thêm RCT được thiết kế chặt chẽ để xác nhận hiệu quả lâm sàng.

Vì vậy, không nên mô tả K2 như một chất chắc chắn “dẫn canxi khỏi mạch máu” hoặc sử dụng D3 K2 để thay thế những biện pháp đã được chứng minh trong kiểm soát nguy cơ tim mạch.

Vitamin D3 K2 có phòng hoặc hỗ trợ điều trị tiểu đường không?

Chưa có đủ evidence để khẳng định phối hợp vitamin D3 và K2 phòng ngừa hoặc điều trị đái tháo đường type 2.

NIH cho biết nồng độ vitamin D thấp có liên quan với nguy cơ đái tháo đường cao hơn trong các nghiên cứu quan sát, nhưng thử nghiệm bổ sung vitamin D ở những người đã đủ vitamin D nhìn chung không cho thấy hiệu quả rõ ràng trong phòng tiến triển từ tiền đái tháo đường sang đái tháo đường hoặc quản lý bệnh. Một số phân tích cho thấy người thực sự thiếu vitamin D có thể có đáp ứng chuyển hóa tốt hơn, nhưng điều này không biến vitamin D thành thuốc điều trị tiểu đường.

Bằng chứng riêng đối với K2 cũng chưa đủ để tạo khuyến nghị điều trị. Một thử nghiệm phối hợp D3 và K2 ở bệnh nhân đái tháo đường chỉ có 40 người và thời gian theo dõi 3 tháng, nên không đủ để khẳng định D3 K2 có thể phòng hoặc điều trị bệnh trên quy mô rộng.

Vitamin D3 K2 có giúp tập luyện và ngăn chấn thương không?

Vitamin D cần thiết cho chức năng cơ bình thường và tình trạng thiếu vitamin D có thể liên quan đến yếu cơ. Tuy nhiên, không đủ bằng chứng để khẳng định bổ sung D3 K2 ở người đã đủ vitamin sẽ tăng thành tích tập luyện, phát triển cơ hoặc “ngăn chấn thương tối đa”.

Tương tự, vai trò của vitamin K đối với xương không đồng nghĩa bổ sung K2 có thể trực tiếp ngăn bong gân, trật khớp hoặc gãy xương khi chơi thể thao.

Vitamin D3 và D3 K2 khác nhau như thế nào?

Vitamin D3 và vitamin K2 có những vai trò sinh lý khác nhau. Việc kết hợp hai thành phần có cơ sở nghiên cứu về chuyển hóa xương, nhưng D3 K2 không mặc nhiên tốt hơn D3 cho mọi đối tượng.

Nếu một người chỉ thiếu vitamin D, điều đó không tự động có nghĩa cần bổ sung K2. Quyết định lựa chọn D3 đơn chất hay công thức D3 K2 cần dựa vào chế độ ăn, nguy cơ thiếu hụt, thuốc đang dùng, tuổi và công thức sản phẩm cụ thể.

Ai nên cân nhắc bổ sung vitamin D3 K2?

Sản phẩm bổ sung vitamin D3 K2 phù hợp hay không cần được đánh giá theo nhu cầu của từng chất, không chỉ dựa trên mong muốn “xương chắc hơn”.

Ai có nguy cơ không đủ vitamin D?

Các nhóm dễ gặp khó khăn trong việc duy trì đủ vitamin D gồm người ít tiếp xúc ánh sáng mặt trời, người lớn tuổi, người có da sẫm màu, người có rối loạn hấp thu chất béo và một số người sau phẫu thuật giảm cân. Trẻ bú mẹ hoàn toàn cũng cần nguồn vitamin D bổ sung phù hợp vì sữa mẹ đơn thuần không cung cấp đủ vitamin D.

Đánh giá tình trạng vitamin D có thể dựa vào nồng độ 25-hydroxyvitamin D Lỗi giao diện: file 'snippets/shortcode-25(OH)D.bwt' không được tìm thấy